Menderes Antiokheiası'nın Tarihi ve Önemi
Antiochia ya da Menderes üzerindeki Antiokheia (Yunanca: Ἀνtiόχεια τοῦ Μαιάνδρου; Latince: Antiochia ad Maeandrum), alternatif ismiyle Pythopolis, Aydın ilinin Kuyucak ilçesine bağlı Başaran Köyü yakınlarında yer alan eski bir Karya kentidir. Kent, Dandalaz Çayı'nın (Morsynos) Menderes Nehri'ne karıştığı noktaya yakın bir yerde kurulduğu için Menderes Antiokheiası olarak da adlandırılır. Türkiye'de bilinen üç Antiochia antik kentinden biri olan bu yerleşim, tarihte Pythopolis ismiyle de anılmıştır.
Stratejik ve Ticari Önemi
Ephesus'tan başlayıp Büyük İpek Yolu'nun güney kolunu oluşturan ve Menderes Nehri üzerinden geçen ticaret yolu üzerinde kurulan kent, bu nehir üzerindeki önemli bir köprüyü kontrol ediyordu. Aynı zamanda, Menderes Ovası'nı Aphrodisias üzerinden Tabae Ovası'na bağlayan yan yolun ana yola kavuştuğu noktada yer alması kente büyük bir stratejik önem kazandırmıştır. Ünlü coğrafyacı Strabon, Coğrafya adlı eserinde kentin batıda, Menderes üzerinde ve Karya topraklarında bulunduğunu belirtir. Kentin bastığı paralarda nehir üzerindeki köprünün defalarca tasvir edilmesi de bu önemi göstermektedir.
Tarihsel Gelişimi ve Askeri Geçmişi
Selevkos hükümdarı I. Antiohos tarafından kurulan kent, Roma ve Bizans dönemlerinde önemli askeri ve idari roller üstlenmiştir. M.Ö. 189 yılında Konsül Gnaeus Manlius Vulso'nun Galatlar'a karşı savaşı sırasında geçtiği kent, imparatorluk döneminde kaleye dönüştürülmüştür. M.S. 113 kışında İmparator Trajan tarafından ziyaret edilen kent, Sasani istilaları döneminde stratejik bir rol oynamıştır. Hristiyanlık tarihi açısından da önemli olan kent, Karya'nın metropolü Stauropolis'e (Aphrodisias) bağlı bir piskoposluk merkeziydi. Kentin piskoposları İznik (325), Kalkedon (451), Trullo (692) ve Konstantinopolis (879) konsillerine katılmışlardır.
Kalıntılar ve Günümüzdeki Durum
Kentte arkeolojik bir kazı yapılmamış olsa da yüzeyde bazı önemli kalıntılar görülebilmektedir. 1842'de W. J. Hamilton ve 1994'te Christopher Ratté liderliğindeki ekiplerin incelemelerine göre, 60 ila 70 hektarlık bir alana yayılan surlarla çevrili Bizans bölgesi ile 200 metre uzunluğundaki bir Roma stadyumunun izleri fark edilmektedir.