Antalya’nın Gazipaşa ilçesine bağlı Güneyköy sınırları içinde, Akdeniz’in mavi sularına dik inen sarp kayalıklar üzerinde yükselen Antiocheia ad Cragum Antik Kenti, doğa ve tarihin birleştiği nefes kesici bir ören yeridir. Antik çağda Dağlık Kilikya (Cilicia Tracheia) olarak adlandırılan bölgede konumlanan bu büyüleyici sahil kenti, adını MS 1. yüzyılda yaşamış olan ünlü Kommagene Kralı IV. Antiochus’tan almaktadır. Alanya’nın yaklaşık 60 kilometre doğusunda yer alan kent, hem zengin tarihi kalıntıları hem de eşsiz Akdeniz manzaralarıyla bölgenin en önemli turizm ve kültür rotalarından biridir.
Kilikya ve Kommagene Krallığı'ndan Günümüze Ulaşan Tarih
Kentin kuruluşu MÖ 170 yılı civarında Kommagene Krallığı dönemine kadar uzanmaktadır. Stratejik konumu sayesinde MÖ 1. yüzyılın ortalarından MS 3. yüzyılın ortalarına kadar kendi adına sikke basan kent, Roma İmparatorluğu döneminde de önemini korumuştur. 12. yüzyılda Kilikya Ermeni Krallığı’nın topraklarına katılan şehir, 1332 yılında Rodos Şövalyeleri (Hospitalier Şövalyeleri) tarafından ele geçirilmiş ve bu tarihten sonra Batı dünyasında Antiochetta veya Antiochia Parva (Küçük Antakya) gibi farklı isimlerle anılmıştır. Bölgedeki köklü Hristiyanlık geçmişi sebebiyle Bizans döneminde önemli bir piskoposluk merkezi olarak da hizmet vermiştir.
Görülmeye Değer Yapılar ve Üç Bölümlü Kent Düzeni
Antiocheia ad Cragum’un mimari kalıntıları, arazinin engebeli yapısına uygun olarak üç ana yükselti üzerinde yayılmaktadır. Birinci bölümde antik kentin kalbini oluşturan sütunlu cadde, agora, görkemli hamam kompleksi, zafer takı ve Bizans kilisesi kalıntıları yer alır. İkinci bölüm, Kilikya bölgesine özgü görkemli anıt mezarların yer aldığı geniş bir nekropol alanıdır. Üçüncü bölüm ise denize uzanan dik kayalıklar üzerinde yer alan ve adeta bir kartal yuvasını andıran Orta Çağ kalesi kalıntılarıdır. Ayrıca kentin merkezinde konumlanan ve dini işlevi olduğu düşünülen üç apsisli Triconchos yapısı ile kuzeydeki tapınak kalıntısı görülmeye değer mimari başyapıtlar arasındadır.
Medusa Başının Gizemi ve Arkeolojik Kazılar
Nebraska Üniversitesi'nden Prof. Dr. Michael Hoff başkanlığında yürütülen arkeolojik kazılar, kentte heyecan verici keşiflere sahne olmuştur. Özellikle 2015 yılı çalışmalarında ortaya çıkarılan ve MS 2. veya 3. yüzyıla tarihlenen görkemli Medusa başı heykeli, kentin en popüler buluntusudur. Yüzü ve saçlarındaki yılan kıvrımları son derece iyi korunmuş olan bu mitolojik figürün, kentin görkemli tapınağının alınlık süslemesine ait olduğu anlaşılmıştır. Bu benzersiz eser günümüzde Alanya Müzesi'nde sergilenmektedir. Ayrıca hamam yapısında ortaya çıkarılan devasa taban mozaikleri, kentin Roma dönemindeki zenginliğini gözler önüne sermektedir.
Ulaşım ve Ziyaret Bilgileri
Antiocheia ad Cragum Antik Kenti'ne ulaşım oldukça kolaydır. Gazipaşa ilçe merkezine yaklaşık 18 km mesafedeki Güneyköy mahallesi yol ayrımından ayrılan asfalt yol takip edilerek ören yerine rahatlıkla ulaşılabilir. Toplu taşıma araçları kısıtlı olduğundan özel araçla gidilmesi önerilir. Antik kente giriş tamamen ücretsizdir. Engebeli ve geniş araziyi rahatça yürüyerek keşfetmek için spor ayakkabı tercih edilmesi ve ziyaret için en az 2 saatlik bir süre ayrılması tavsiye edilir.