Anıtkabir'in Tarihi ve İnşa Süreci
Anıtkabir, Ankara'nın Çankaya ilçesinde Rasattepe üzerinde yer alan ve Mustafa Kemal Atatürk'ün anıt mezarını barındıran görkemli bir komplekstir. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Atatürk'ün 10 Kasım 1938'deki vefatının ardından, naaşının Ankara Etnografya Müzesi'nde geçici olarak muhafaza edileceği açıklanmıştır. Yeni bir anıt mezar yapılması amacıyla kurulan komisyon, çalışmalarının ardından 17 Ocak 1939'da yapının Rasattepe'ye inşa edilmesine karar vermiştir. Tasarımın belirlenmesi için 1 Mart 1941'de başlatılan uluslararası proje yarışmasında Emin Onat ve Orhan Arda'nın sunduğu proje birinci seçilmiş ve birtakım değişikliklerle uygulanmasına karar verilmiştir.
Anıtkabir'in inşası 9 Ekim 1944 tarihindeki temel atma töreniyle başlamış ve yaşanan çeşitli aksaklıklar sebebiyle dört kısım halinde yürütülerek Ekim 1953'te tamamlanmıştır. 10 Kasım 1953'te gerçekleştirilen resmi törenle Atatürk'ün naaşı buraya nakledilmiştir. Ayrıca 1973 yılından bu yana İsmet İnönü'nün de kabri bu komplekste yer almaktadır. Bir dönem Cemal Gürsel ile bazı kişilerin naaşları da burada bulunmuş olsa da, bu naaşlar 1988 yılında Anıtkabir'den kaldırılmıştır.
Mimari Yapısı ve Bölümleri
İkinci Ulusal Mimarlık Akımı üslubunda neoklasik tarzda tasarlanan Anıtkabir, Hitit, Antik Yunan, Selçuklu ve Osmanlı kültürlerinin izlerini taşımaktadır. Yapıların betonarme gövdelerinin yüzey ve zeminlerinde farklı mermer ve traverten türleri kullanılmış; çeşitli alanlar kabartma, mozaik, fresk ve oyma teknikleriyle bezenmiştir. Kompleksin girişinde yer alan Aslanlı Yol (alle), ziyaretçileri doğrudan tören meydanına ulaştırmaktadır. Revaklarla çevrili tören meydanının yanı sıra komplekste on adet kule, iki heykel grubu ile Atatürk ve Kurtuluş Savaşı Müzesi yer almaktadır.
Kompleksteki ana yapı olan anıt mezar binası 72 × 52 × 17 metre ölçülerine sahiptir. Bu binanın Şeref Holü olarak adlandırılan bölümünde Atatürk'ün sembolik lahdi bulunurken, naaş ise yapının alt katında yer alan mezar odasında toprağa verilmiştir. Günümüzde tüm hizmet ve işlerin sorumluluğu Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığına ait olan Anıtkabir, milli bayramlarda, 10 Kasım anma törenlerinde ve yabancı heyetlerin resmi ziyaretlerinde önemli devlet törenlerine ev sahipliği yapmaktadır.