Köklü Tarihi ve Coğrafi Konumuyla Alvar
Erzurum ilinin Pasinler ilçesine bağlı olan Alvar, yaklaşık 37,271 km² yüzölçümü ile bölgenin en büyük mahallelerinden biridir. Deniz seviyesinden 1788 metre yükseklikte (rakım) yer alan bu kırsal mahalle, Erzurum il merkezine 46-47 kilometre, Pasinler ilçe merkezine ise 8-9 kilometre uzaklıktadır. Doğusunda Altınbaşak köyü, güneyinde Bulkasım Köyü, güneydoğusunda Otlukkapı köyü, güneybatısında Yukarı Çakmak, Örtüzü ve Ağcalar köyleri, batısında ise Meşeyolu ve Kaldırım Düzü ile komşudur.
Antik Dönemden Günümüze Ulaşan Uygarlıklar Zinciri
Alvar'ın tarihi, bağlı bulunduğu Pasinler ilçesi ile paralel bir seyir izlemektedir. Bölge, antik dönemlerden itibaren pek coğrafi önemi sebebiyle farklı uygarlıklara ev sahipliği yapmıştır. M.Ö. 9. ve 6. yüzyıllar arasında Doğu Anadolu'da hüküm süren Urartular bölgeyi kontrol eden ilk medeniyetlerdendir. Ardından M.Ö. 6. ve 5. yüzyıllarda Pers İmparatorluğu egemenliğine giren bölgede, Alvar isminin kökeninin Farsçada "sarp, kayalık arazi" anlamına gelen "alvâr" kelimesine dayandığı düşünülmektedir. (Günümüzde İran sınırları içerisinde de aynı adı taşıyan bir köyün olduğu bilinmektedir). Yerel halkın inanışına göre ise ilkbaharda yetişen gelincik çiçeklerinin kırmızı renginden esinlenilerek bölgeye "Al-Var" denilmiştir. Helenistik dönemde Büyük İskender'in fetihleriyle önemli bir ticaret yolu haline gelen yerleşim, sırasıyla Roma İmparatorluğu ve Bizans İmparatorluğu idaresi altında sınır bölgelerinin önemli bir parçası olmuştur.
Selçuklu ve Osmanlı Dönemi Mirası
1071 yılından itibaren Selçuklu Devleti hâkimiyetine giren Alvar'da XII. yüzyıldan sonra Türkleşme süreci tamamlanmıştır. Çaldıran Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti topraklarına katılan köy, Kanuni Sultan Süleyman döneminde yapılan düzenlemelerle bir Osmanlı köyü haline gelmiştir. 1835 yılında gerçekleştirilen nüfus yoklaması defterine göre mahallede 144 Müslüman erkek ve 32 gayrimüslim erkek nüfus kayda geçmiştir.
Tarihi Mezarlık ve Kültürel Değerler
Alvar Mahallesi mezarlığı, Selçuklulardan kalan mezarları barındırması bakımından bölgedeki en eski mezarlıktır. Üslup ve şekil yönünden Selçuklu geleneğini sürdüren bu mezar taşları etrafları çevrilerek koruma altına alınmıştır. Araştırmacı Abdürrahim Şerif Beygu, köy mezarlığında yer alan lahit üzerinde Hicri 670 (Miladi 1271) tarihini okumuştur. Tarihsel ve mimari mirasının yanı sıra Alvar, Türk kültür hayatına yön veren önemli şahsiyetler yetiştirmiştir. Türk halk edebiyatının en önemli temsilcilerinden halk ozanı Âşık Reyhani (1932-2006) ve yörenin manevi mimarı olarak kabul edilen sufi, şair ve din alimi Muhammed Lütfi (Alvarlı Efe) bu mahalledendir.