Antik Çağın Şifa Merkezi: Allianoi
İzmir'in Bergama ilçesi sınırlarında, antik dönemde Misya bölgesinin kalbinde yer alan Allianoi, insanlık tarihinin en eski ve en büyük termal sağlık merkezlerinden biridir. Sağlık Tanrısı Asklepios'a adanmış bu eşsiz kült merkezi, asırlar boyunca şifa arayan insanların uğrak noktası olmuştur. Vadinin ortasında, 47 derece sıcaklığa sahip şifalı termal su kaynağının hemen üzerine kurulan kent, antik çağın tıp bilimine ve hidroterapi yöntemlerine ışık tutan muazzam arkeolojik kalıntılarıyla bilinmektedir.
Kutsal Anlatılarda Bahsedilen Gizemli Kent
Allianoi'nin en büyüleyici özelliklerinden biri, antik çağ yazılı kaynaklarında adının sadece bir kez geçmesidir. M.S. 2. yüzyılın ünlü Batı Anadolu yazarı ve hatibi P. Aelius Aristides, eski çağ tıbbının en önemli kaynaklarından biri kabul edilen "Hieroi Logoi" (Kutsal Anlatılar) adlı eserinde bu şifa merkezinden bahsetmiştir. Aristides'in bizzat şifa bulmak için ziyaret ettiği Allianoi, zengin mimarisi, görkemli sütunlu caddeleri, kaplıca havuzları, nympheumları (anıtsal çeşmeler) ve tıp aletleri buluntularıyla döneminin tıp ve termal tedavi merkezi olduğunu açıkça kanıtlamaktadır.
Tarih Boyunca Allianoi: Tunç Çağı'ndan Bizans'a
Yapılan kurtarma kazıları, Allianoi ve çevresindeki insan izlerinin Erken Tunç Çağı'na kadar uzandığını göstermektedir. Ancak kentin altın çağı, büyük bayındırlık faaliyetlerinin yaşandığı Roma İmparatorluk Dönemi (M.S. 2. yüzyıl) olmuştur. Bu dönemde devasa hamam kompleksleri, havuzlu salonlar, simetrik köprüler ve geçiş yapıları inşa edilmiştir. Bizans Dönemi'nde ise yerleşim devam etmiş, kentte bazilika planlı büyük bir kilise, şapeller, metal, cam ve seramik atölyeleri kurulmuştur. Osmanlı Dönemi'nde de "Paşa Ilıcası" adıyla anılan bölge, sıcak su kaynaklarıyla çevre halkına şifa dağıtmaya devam etmiştir.
Allianoi'ye Ulaşım ve Günümüzdeki Durumu
Allianoi, İzmir'in Bergama ilçesinin kuzeydoğusunda, Bergama-İvrindi kara yolunun 18. kilometresinde, Yortanlı Barajı gölet alanının merkezinde yer almaktadır. Ne yazık ki, baraj projesinin hayata geçirilmesiyle birlikte bu paha biçilemez antik kent ve dünyada eşine az rastlanır bütünlükteki kaplıca kompleksi günümüzde baraj suları ve alüvyon dolgusu altında kalmıştır. Allianoi, barındırdığı nymphe (su perisi) heykelleri, devasa mozaikleri ve tıp tarihi açısından paha biçilemez buluntularıyla, insanlığın ortak kültür mirasının en hüzünlü ve en değerli parçalarından biri olarak hafızalarda yaşamaya devam etmektedir.