Alemşah Kümbeti Tarihçesi
Alemşah Kümbeti ya da diğer adıyla Sultan Şah Türbesi, Eskişehir ilinin Sivrihisar ilçesinde konumlanan tarihi bir yapıdır. Bu eser, İlhanlı Sultanı Ebu Said Bahadır tarafından Selçuklu Devleti'ni işgal etmesi amacıyla görevlendirilen komutanın oğlu Melikşah tarafından yaptırılmıştır. Melikşah, bu türbeyi genç yaşta zulümle şehit edilen kardeşi Sultan Şah adına inşa ettirmiştir. Yapının inşasına 1327-1328 (Hicri 728 Muharrem) yıllarında başlanmıştır.
Mimari Yapısı ve Yapım Malzemeleri
Selçuklu mimarisi tarzında inşa edilen Alemşah Kümbeti, bu dönemin mimari özelliklerine uygun şekilde iki katlı olarak tasarlanmıştır. Klasik kubbe örtüsü yerine külah adı verilen örtme sisteminin kullanıldığı yapının alt katında mezar odası, üst katında ise mescit bölümü yer alır. Yapının inşasını Hatip Necip Usta ve öğrencileri üstlenmiştir; bu doğrultuda alt kattaki mezar odası mermerden, üst kattaki mescit ise tuğla kullanılarak Horasan harcıyla örülmüştür.
Süslemeler, Motifler ve Kitabe
Yapı her ne kadar Selçuklu mimari tarzıyla yapılmış olsa da, duvar süslemeleri ve motiflerinde eski Türk dinlerinin ve eski Türk geleneklerinin izleri görülmektedir. Kemer, sütun, duvar ve kapı girişlerinde çok sayıda süsleme yer almakta olup, bunlar arasında en dikkat çekenleri balık, çengel, sarmaşık ve yıldız gibi motiflerdir. Mescidin kapısından girildiğinde sol ve sağ duvarlarda birer adet olmak üzere iki pencere bulunur. Kapı girişinde ise ilginç motifleri bulunan bir kilit taşı ile yapının kim tarafından, ne zaman ve neden yapıldığını belirten mermer bir kitabe yer almaktadır.
Geçmişten Günümüze Alemşah Kümbeti
Mermer kitabede yer alan metinde şu ifadeler yazılıdır: "Allah Rahim'dir. Bu imareyi büyük emir ümeranın meliki kerem ve yücelikleri kendinde toplayan hayır ve hasenat babası Melikşah Bey; Allah yardımını devam ettirsin cennet yollarını kolaylaştırsın zülumla gençlik çağında sehid olan merhum ve mağfur(Allah’ın rahmet ve affı üzerine olsun) said cennetin bir köşesinde meskun ve günahları af olası kardeşi Kiro Balto oğlu Sultan Şah için yaptırdı. Yazan vecihül hatiptir. 728 Muharrem/ 1327 H." İnşa edildiği 1327 yılından sonra 1974 yılına kadar belediye tarafından kullanılan yapı, 1980 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilerek yeniden ziyarete açılmıştır. Alemşah Kümbeti'nin son restorasyonu ise 2014 senesinde gerçekleştirilmiştir.