Keban Baraj Gölü Kıyısında Tarihi Bir Durak: Akpazar
Tunceli ilinin Mazgirt ilçesine bağlı bir belde olan Akpazar, Keban Baraj Gölü kıyısındaki konumuyla dikkat çekmektedir. Elazığ - Tunceli Devlet Yolu üzerinde yer alan bu tarihi yerleşim, Tunceli il merkezine 45 kilometre, bağlı olduğu Mazgirt ilçe merkezine ise 38 kilometre mesafede bulunmaktadır. Yaklaşık 900 metrelik bir rakıma sahip olan belde, Doğu Anadolu Bölgesi'nin bu güzel coğrafyasında geçmiş ile bugünü bir arada yaşatmaktadır.
Osmanlı'dan Günümüze Ulaşan Köklü Tarihçe
Tarih boyunca farklı idari yapılara bürünen yerleşim, Osmanlı kaynaklarında Çarsancak adıyla anılmaktadır. Osmanlı egemenliği döneminde Dersim yöresinin en önemli kasabalarından biri olarak kabul edilen Çarsancak; 1832 yılı Osmanlı kayıtlarında Pertek, Sağman, Mazgirt ve Çemişgezek'i içine alan geniş bir sancak statüsündedir. 1840 yılı kayıtlarında ise Harput sancağına bağlı bir kaza merkezi olarak geçen yerleşimde, Ermeni nüfusa ait 1127 hane bulunmaktayken toplam 4537 erkek nüfus yaşamaktaydı. Dönem dönem önemli tarihi olaylara sahne olan belde, 1865 yılında Ermeni isyanlarına sahne olmuş ve 1905 yılında 'Peri' adıyla Çarsancak ilçesinin merkezi konumuna gelmiştir. 1916 yılındaki Dersim ayaklanmaları sırasında yağmalanan yerleşimde, 20. yüzyıl başlarına gelindiğinde Müslüman nüfusun Ermeni nüfusundan fazla olduğu görülmektedir.
Cumhuriyet Dönemi İdari Yapısı ve Gelişimi
1926 yılında bucak merkezi olan yerleşim, 28 Şubat 1967 tarihinde belde belediyesi teşkilatının kurulmasıyla birlikte resmi olarak Akpazar adını almıştır. Zaman içerisinde nüfus dalgalanmaları yaşayan belde, 2013 yılında nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi sebebiyle belediye statüsünü kaybetme aşamasına gelmiş; ancak yapılan idari birleşmeler neticesinde yıl sonunda nüfusu 2039'a yükselince belde kapanmaktan kurtulmuştur. Günümüzde Çarşıbaşı, Güneşdere, Kuşçu, Örsköy, Güneyharman, Karabulut, Elmalık ve Kepektaşı olmak üzere 8 farklı mahalleden oluşmaktadır.
Antik Çağlardan İzler: Til Höyük ve Tarihi Mahalleler
Beldeye bağlı olan Örs, Kuşçu ve Karabulut (Sorek) mahallelerinin kökenleri oldukça eskiye dayanmaktadır. 1691 yılı Cizye Defteri kayıtlarına göre bu yerleşimler, Mazgirt kazasında Gayrimüslimlerin yaşadığı köyler arasında yer almaktadır. Arkeolojik açıdan da büyük bir öneme sahip olan beldede, Kuşçu mahallesi sınırları içerisinde yer alan Til Höyük üzerinde gerçekleştirilen yüzeysel araştırmalar, bölgenin Demir Çağı dönemine kadar uzanan zengin tarihi bulgular barındırdığını ortaya koymuştur.