Ak Medrese'nin Tarihçesi ve Önemi
Ankara'nın Ulus semtinde, Hacı Bayram Camii'nin hemen bitişiğinde yer alan Ak Medrese, Selçuklular ve Osmanlılar devrinde eğitim hizmeti vermiş köklü bir yapıdır. Bizans döneminde kiliseye çevrilmiş olan antik Augustus Tapınağı'nın büyük salonu, Selçuklular devrinde 10 odaya bölünerek medreseye dönüştürülmüştür. Yapı, taşlarının beyaz olmasından dolayı halk arasında Ak Medrese olarak adlandırılmış, ayrıca uzun yıllar Beyzaiye Medresesi ismiyle de anılmıştır.
Kuruluşu ve Yenilenme Süreci
Arşiv belgelerinde medresenin kurucusu hakkında kesin bir kayıt bulunmamaktadır. Bazı iddialar kurucunun Hacı Bayram-ı Veli'nin hocası Şeyh İzzettin olduğunu öne sürse de bu durum tarihçiler arasında net bir uzlaşıya kavuşmamıştır. Diğer taraftan, Hacı Bayram Camii minaresinin dibinden Etnografya Müzesi'ne getirilen mermer bir kitabenin Ak Medrese'ye ait olduğu düşünülmektedir. Bu kitabeden yola çıkılarak, yapının Hemedanlı, Mehmed bin Ebi Bekr isimli bir hayırsever tarafından yenilendiği anlaşılmaktadır.
Hacı Bayram-ı Veli ile Özdeşleşen Yapı
Ak Medrese, Ankara'nın manevi mimarlarından Hacı Bayram-ı Veli'nin hayatında önemli bir yere sahiptir. Kara Medrese'deki görevini bırakıp Somuncu Baba'ya bağlanan ve Ankara'dan ayrılan Hacı Bayram-ı Veli, Fetret Devri'nde Ankara'ya döndükten sonra Ak Medrese'de dersler vermiştir. Bayramilik tarikatının asitanesini de bu yapının yanına kurmuştur. Bu yönüyle Ak Medrese, Kara Medrese ile birlikte Hacı Bayram-ı Veli'nin adı ile özdeşleşen en önemli iki eğitim kurumundan biridir.
Son Dönemleri ve Günümüzdeki Durumu
Osmanlı devrinin son dönemlerinde gelirleri azalan Ak Medrese'de eğitim faaliyetlerine ara verilmiş ve bina bakımsız kalmıştır. 1873 yılında yapının onarılarak ıslahhane ve nümunehane (müze) olarak kullanılması teklif edilmiş, ancak medrese vasfının değiştirilememesi nedeniyle bu öneri hayata geçirilememiş ve yapı harap durumda kalmıştır. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında müze deposu olarak değerlendirilen yapı, 1929 yılında belediyeden Vakıflar Genel Müdürlüğü adına kaydedilmiş olup günümüzde Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın sorumluluğundadır.