57. Piyade Alayı, Osmanlı İmparatorluğu ordusuna mensup, Çanakkale Kara Muharebeleri'nin başlangıcı kabul edilen Anzak Çıkarması ve sonrasında gerçekleşen muharebelerdeki başarısıyla tanınan kahraman bir askeri birliktir. Kuruluş tarihi 1891 olarak kabul edilen alay, bazı arşiv kayıtlarına göre 1880 yılında, 15. Tümene bağlı 29. Tugayın bünyesinde bulunmaktaydı. Komutanlığını 1880'de Albay Mehmet Rıza Bey, 1891'de ise Albay Mehmet İzzet Bey üstlenmiştir. Birlik, 30 Kasım 1915 tarihinde Osmanlı Padişahı V. Mehmed tarafından Altın ve Gümüş İmtiyaz Madalyaları ile Harp Madalyası ile ödüllendirilmiştir.
Trablusgarp ve Balkan Savaşları Dönemi
Alay, 1911 yılında 2. Taburu 42. Nişancı Taburu olarak yeniden adlandırılarak, 5. Trablusgarp Tümeni bünyesinde Trablusgarp Savaşı'na katılmıştır. Savaşın Ekim 1912 tarihinde Osmanlı aleyhine barış antlaşmasıyla sona ermesinin ardından önce Akka'ya sevk edilmiş ve 8. Kolordu emrine verilmiştir. Balkan Harbi başladığında ise Vardar Ordusu komutasındaki 19. Piyade Tümeni emrine verilerek, Elbasanlı Albay Şemi Bey komutasında 35 subay, 2223 er ve erbaş ve 40 hayvan mevcuduyla Balkan Savaşı'na katılmıştır. Sırp cephesinde Bilaç Muharebesi, Komanova Muharebesi, Kırçova Muharebesi ve Manastır Muharebesi'nde görev alan alay, savaşın ardından İstanbul'a dönmüştür.
Çanakkale Cephesi ve Conkbayırı Taarruzu
Balkan Savaşı'ndan sonra 19. Tümen kuruluşundan çıkarılan 57. Alay, 1 Şubat 1915 tarihinde Tekirdağ Yerçeşme'de yeniden kurularak tekrar 3. Kolordu bünyesindeki 19. Fırka'ya bağlanmıştır. 22 Şubat 1915'te törenle sancağı verildikten sonra yola çıkan alay, 25 Şubat 1915'te Maydos'a (Eceabat) gelmiştir. Mart ayında 5. Ordu Komutanlığının kurulmasından sonra, 19. Tümen ile birlikte genel ihtiyat (yedek) olarak 26 Mart 1915'te Bigalı Köyü'ne konuşlandırılmıştır. Bu tarihten 24 Nisan 1915'e kadar Yarbay Mustafa Kemal ve Binbaşı Hüseyin Avni tarafından eğitime tabi tutulan alay, Bigalı Köyü ve Turşun bölgesinde tatbikatlar yapmıştır.
Çanakkale Kara Muharebelerinin başladığı gün olan 25 Nisan 1915 sabahı, 19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal, kendisine bu yönde bir emir gelmemiş olmasına rağmen düşman çıkartmasını haber alır almaz kişisel inisiyatifiyle 57. Alay'ı ve bir dağ bataryasını yanına alarak stratejik öneme sahip Conkbayırı'na doğru hareket etmiştir. 57. Alay'ın Conkbayırı'na hareket eden 3 taburu ve dağ bataryasını oluşturan 3.600 subay ve askeri, Mustafa Kemal'in emriyle kendisinden 2-3 kat büyük Anzak birliklerine karşı taarruza geçerek, sabah 4:30'dan beri çatışan Yarbay Mehmet Şefik Bey komutasındaki 27. Alay'ın yardımına yetişmiştir. Arıburnu Muharebeleri'nde ciddi zayiat veren alay, savaşın siper harbine dönüşmesiyle Merkeztepe-Bombasırtı civarında konuşlanmış ve bu bölgeyi savaş sonuna kadar başarıyla savunmuştur.
Sembolik Şehitlik ve Tarihi Miras
Arıburnu Muharebelerindeki başarısı nedeniyle yarbaylığa terfi ettirilen alay komutanı Hüseyin Avni Bey, 13 Ağustos 1915'te Kesikdere'deki alay karargahı yakınlarına düşen bir top mermisiyle hayatını kaybetmiştir. Yerine 24 Ağustos tarihinde Ali Hayri (Arıburun) Bey atanmıştır. Savaş boyunca canlarını feda eden askeri birliğin hatırasını yaşatmak adına, ölen 57. Alay'a bağlı 628 asker için Gelibolu Yarımadası'nda Bombasırtı üzerinde 12 Aralık 1992 tarihinde sembolik bir 57. Alay Şehitliği açılmıştır.