Karadeniz'in Altındaki Tarih: 30. U-bot Filotillası
30. U-bot Filotillası (Almanca: 30. Unterseebootflottille, 30. U-Flottille), II. Dünya Savaşı sırasında Alman donanmasının Barbarossa Harekâtı kapsamında Sovyet kıyılarını Karadeniz'de abluka altına almak amacıyla kurulmuş askeri bir denizaltı filotillasıdır. Ekim 1942 ile Ekim 1944 tarihleri arasında etkin olan filotilla, savaş döneminin en ilginç lojistik ve askeri operasyonlarından birine ev sahipliği yapmıştır. Karargâhı Romanya'nın Köstence (Constanza) şehrinde bulunan filotillada, Type II-B sınıfı denizaltılar görev almıştır. Boyu 42.7 metre, genişliği 4.1 metre ve ağırlığı 270 ton olan bu gemilerden toplamda 6 tanesi (U-9, U-18, U-19, U-20, U-23 ve U-24) Karadeniz'de operasyon yürütmek üzere seçilmiştir.
Karadeniz'e Ulaşımın İnanılmaz Mühendislik ve Lojistik Öyküsü
Barbarossa Harekâtı'nın başarılı olabilmesi için Sovyetler Birliği'nin Karadeniz kıyılarının da ablukada tutulması gerekiyordu. Ancak Türkiye'nin savaşta tarafsız olması ve Boğazlar'ın Montrö Antlaşması gereğince Türkiye'nin kontrolünde bulunması sebebiyle, denizaltıların boğazlar yoluyla Karadeniz'e geçmesi mümkün değildi. Bu aşamada Alman yetkililer, önceden Türkiye'ye satmış oldukları Atılay, Saldıray ve henüz inşası bitmemiş olan Yıldıray denizaltılarını geri satın almak istemiş ancak Türkiye Hükûmeti bu teklifi kabul etmemiştir. Amiral Erich Raeder, Adolf Hitler'in bu konudaki kararını henüz bilmeden önce Kuzey Denizi'nde konuşlanan denizaltıları Karadeniz'e geçirmenin yollarını aramaya başladı. Amiral Raeder'in dört aylık bir süre öngördüğü nakliye işlemi üç aşamada tamamlandı: İlk olarak Hamburg'dan Dresden'e Kaiser-Wilhelm kanalı ve Elbe Nehri üzerinden getirilen denizaltılar, buradan Ingolstadt'a otoyol kullanılarak taşındı. Sonrasında ise Graz ve Köstence'ye Tuna Nehri üzerinden geçirilerek Karadeniz'e indirilmiştir. 1942 sonu ve 1943 başında nakliyesi tamamlanan denizaltılar, 30. Denizaltı Filotillası komutası altında Karadeniz'de operasyonlarına başladı.
Karadeniz Operasyonları ve Savaşın Seyri
Karadeniz'de göreve başlayan 30. U-bot Filotillası, 27 Ekim 1942 tarihinden 25 Ağustos 1944 tarihine kadar Sovyet donanmasına karşı aktif mücadele yürüttü. Filotilla bünyesindeki denizaltılar bu dönemde 56 operasyon gerçekleştirerek toplam brüt 45 bin 426 grostonluk gemi batırmayı başardı. Filoda Ekim 1942 - Mayıs 1944 arasında Şövalye demir haç sahibi Kptlt. Helmut Rosenbaum, Mayıs 1944 - Temmuz 1944 arasında Kptlt. Clemens Schöler ve Temmuz 1944 - Ekim 1944 arasında Kptlt. Klaus Petersen komutanlık yapmıştır. Filotillanın diğer bir ünlü komutanı ise Karl Fleige'dir. Ancak 25 Ağustos 1944'te Romanya'nın Almanya'ya savaş açmasıyla filonun kaderi değişti. Denizaltılardan U-9, U-18 ve U-24 Sovyet Donanması tarafından batırılırken, kalan diğer üç denizaltının Karadeniz'den çıkış imkanının kalmadığı anlaşıldı.
Türk Karasularında Batan Gemiler ve Beyşehir Kampı
1944 yılı yaz sonunda Amiral Karl Dönitz, denizaltıların Sovyetlerin eline geçmeden Karadeniz'den çıkışlarının mümkün olmadığını görerek kendi mürettebatı tarafından batırılması talimatını verdi. Bu süreçte Alman hükûmeti kalan 3 gemiyi Türkiye'ye satmayı teklif etmiş ancak Türkiye bu teklifi de reddetmiştir. Verilen gizli emir doğrultusunda denizaltılar, mürettebatları tarafından Türk karasularında batırıldı: U-23 Ağva açıklarında, U-20 Karasu açıklarında ve U-19 ise Karadeniz Ereğlisi açıklarında sulara gömüldü. Mürettebatın fark edilmeden, o tarihte Alman işgalinde bulunan Yunanistan üzerinden Almanya'ya geçmesi hedeflense de Türkiye tarafından yakalandılar. Yakalanan Alman mürettebat, 1945 yılı sonuna kadar Konya'nın Beyşehir ilçesinde özel bir kampta gözetim altında tutuldu. Yıllar sonra, 1994 yılında Türk Deniz Kuvvetleri tarafından Karasu civarında yapılan bir tatbikat sırasında, Sakarya Nehri'nin Karadeniz'e döküldüğü noktanın yaklaşık 40 mil açığında U-20 denizaltısının batığı tespit edilerek tarihin bu efsanevi sayfası doğrulanmış oldu.