Tarihin En Büyük Felaketlerinden Biri: 115 Antakya Depremi
13 Aralık 115 tarihinde, Roma İmparatorluğu sınırları içerisinde yer alan Antakya'da meydana gelen deprem, yüzey dalgası büyüklüğü 7.5 Ms ve günümüz tahminlerine göre mercalli şiddet ölçeğinde maksimum XI (Aşırı) yoğunlukta gerçekleşmiştir. Ölü Deniz Transform Fayı üzerinde tetiklenen bu büyük afet, Antakya ve çevresinde yaklaşık 260.000 kişinin ölümüne sebebiyet vererek Türkiye coğrafyası sınırları içerisinde en çok can kaybına yol açan deprem olarak kayıtlara geçmiştir. Bildirilen bu can kaybı sayısının kesinliği tartışmalı olsa da, depremin yarattığı yıkım bölge tarihini kökten değiştirmiştir.
İmparatorluk Merkezinde Deprem Felaketi
Dönemin ünlü tarihçisi Cassius Dio'nun Roma Tarihi kitabında aktardığı bilgilere göre, deprem yüksek bir kükreme sesiyle başlamış ve ardından yer şiddetli bir şekilde sarsılmıştır. Depremin şiddetinden ağaçlar ve insanlar havaya fırlamış, düşen enkazlar nedeniyle çok sayıda insan ölmüş veya göçük altında kalmıştır. Günlerce süren artçı sarsıntılar nedeniyle enkaz altında kurtarılmayı bekleyen pek çok kişi açlıktan hayatını kaybetmiştir.
İmparator Trajan ve Hadrianus'un Mucizevi Kurtuluşu
Deprem esnasında, Perslere karşı yürüttükleri askeri sefer nedeniyle kışı geçirmek üzere Antakya'da konaklayan Roma İmparatoru Trajan ve halefi Hadrianus da sarsıntıya yakalanmıştır. Konsül Marcus Pedo Vergilianus depremde hayatını kaybederken, İmparator Trajan kaldığı evin penceresinden dışarı çıkarak hafif yaralarla kurtulmayı başarmıştır. İmparator, artçı sarsıntıların yarattığı tehlike nedeniyle maiyetiyle birlikte güvenli bir alan olan açık hipodromda konaklamıştır.
Bölgesel Yıkım ve Akdeniz'i Sarsan Tsunami
Afetin yıkıcı etkileri yalnızca Antakya ile sınırlı kalmamış; Epemiye şehri tamamen yerle bir olmuş, Beyrut ise ciddi hasar görmüştür. Depremin tetiklediği dev tsunami dalgaları Lübnan sahilleri boyunca ilerleyerek Yavne ve özellikle Caesarea Maritima limanında çok ciddi tahribata yol açmıştır. Caesarea Maritima limanı dışındaki yarım metre kalınlığındaki tsunami yatağı, bu büyük tsunaminin tarihsel kanıtı olarak günümüze ulaşmıştır.
Yeniden İnşa Çalışmaları ve Tarihi Su Kemeri
Depremin hemen ardından şehirde hızlı bir imar faaliyeti başlatılmıştır. Daphne (Harbiye) kaynakları ile Antakya arasında uzanan 6 kilometre uzunluğundaki su kemerinin ciddi şekilde hasar görmesi üzerine İmparator Trajan yeni bir su kemeri inşası veya mevcut kemerin onarımı projesini başlatmıştır. Trajan'ın ömrü bu projeyi bitirmeye yetmeyince, su kemeri üzerindeki çalışmalar halefi Hadrianus tarafından tamamlanmıştır. Hadrianus, depremden bir yıl sekiz ay sonra, 11 Ağustos MS 117'de Antakya'daki ordu tarafından imparator ilan edilmiş ve Eylül 117'ye kadar şehirde kalmıştır.