Tarihin İzinde Bir Yolculuk: Aizanoi Antik Kenti Belgesel Oldu
Kütahya'nın Çavdarhisar ilçesinde yer alan, dünyanın en iyi korunmuş Zeus Tapınağı ve ilk borsasına sahip Aizanoi Antik Kenti'nin köklü tarihi, özel bir belgesel çalışmasıyla izleyicilerle buluşuyor.
Anadolu'nun binlerce yıllık tarihine tanıklık eden sayısız antik kent, geçmişten geleceğe köprü kurmaya devam ediyor. Efes, Aspendos, Hierapolis ve Göbeklitepe gibi tüm dünyada bilinen hazinelerin yanı sıra, gizemini koruyan ve keşfedilmeyi bekleyen nadide değerler de bulunuyor. Bu saklı miraslardan biri olan ve tarihi milattan önce 3000'li yıllara uzanan Kütahya'daki Aizanoi Antik Kenti, yürütülen bilimsel çalışmalarla gün yüzüne çıkıyor.
Kazı Çalışmaları ve Belgesel Yapımı
Kütahya il merkezine 50 kilometre mesafedeki Çavdarhisar ilçesinde yer alan bu kadim kentte kazılar aralıksız sürüyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı izniyle Kütahya Dumlupınar Üniversitesi (DPÜ) adına Prof. Dr. Gökhan Coşkun başkanlığında yürütülen çalışmalara, 2020 yılından bu yana Gürok Grup da destek sağlıyor. Bu değerli iş birliği, yakın zamanda izleyiciyle buluşan "Bir Sonsuzluk Mimarisi: Aizanoi" belgeseliyle taçlandı. Sunuculuğunu Prof. Dr. Gökhan Coşkun'un üstlendiği yapım, antik kentin katmanlı tarihini ve taşlarında gizlenen çarpıcı öyküleri gözler önüne seriyor.
Eşsiz Mimari Yapılar
Aizanoi, mimari şaheserleriyle de arkeoloji dünyasında benzersiz bir yere sahip. Kentin en görkemli dinsel yapısı olan ve bir tepe üzerine inşa edilen Zeus Tapınağı, dünyanın en iyi korunan Zeus tapınakları arasında gösteriliyor. Tapınak aynı zamanda Anadolu'da tonozlu altyapısı ile sağlam kalmayı başarmış tek örnek olma unvanını taşıyor. Kentin kuzey kesiminde yer alan 13 bin 500 kişilik stadyum ile 20 bin kapasiteli tiyatronun birleşik bir kompleks halinde inşa edilmesi ise antik çağda başka hiçbir yerde eşine rastlanmayan bir mühendislik başarısı olarak nitelendiriliyor.
Dünyanın İlk Borsası: Macellum
Antik kentin dünya tarihindeki en dikkat çekici özelliklerinden biri de Çavdarhisar yerleşiminin içindeki sütunlu caddenin hemen yanında konumlanan Macellum. Milattan sonra 2. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen bu yapı, dünyanın ilk borsalarından biri kabul ediliyor. Yapının duvarlarında, Roma İmparatoru Diocletian'ın milattan sonra 301 yılında enflasyonla mücadele amacıyla yayınladığı fiyat kararnamesine ait yazıtlar yer alıyor. Günümüze kadar sapasağlam ulaşan bu yazıtlarda, antik dönemin ekonomik yaşamına dair ilginç veriler bulunuyor:
- Bir ressamın günlük yevmiyesi: 150 denarius
- Bir avukatın dava dosyası başına ücreti: 250 denarius
- Bir duvar ustasının günlük kazancı: 50 denarius
Tarihin Katmanlarında Aizanoi
En ihtişamlı dönemini milattan sonra 2. yüzyılda yaşayan Aizanoi, Erken Bizans devrinde piskoposluk merkezi işlevi görmüş, ancak 7. yüzyıldan itibaren eski önemini kaybetmiştir. Kentin tarihsel dönüm noktaları:
- Orta Çağ'da tapınak çevresi bir hisara dönüştürüldü
- Selçuklular döneminde bölgeyi üs olarak kullanan Çavdar Tatarları nedeniyle "Çavdarhisar" adını aldı
- 1824 yılında Avrupalı seyyahlarca yeniden keşfedildi
- 1830-1840'lı yıllarda bilimsel olarak tanımlandı
- 1926 yılında M. Schede ve D. Krencker başkanlığında Alman Arkeoloji Enstitüsü tarafından ilk resmi kazılar başlatıldı
- 2012 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne kabul edilerek uluslararası alanda tescillendi
Kaynak: Sözcü
Sıkça Sorulan Sorular
Aizanoi Antik Kenti nerede bulunuyor ve tarihi ne kadar eskiye dayanıyor?
Aizanoi, Kütahya il merkezine 50 kilometre mesafedeki Çavdarhisar ilçesinde yer almaktadır. Kentin tarihi milattan önce 3000'li yıllara uzanmaktadır.
Aizanoi'deki Macellum yapısı neden önemlidir?
Macellum, MS 2. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen ve dünyanın ilk borsaları arasında kabul edilen bir yapıdır. Duvarlarında Roma İmparatoru Diocletian'ın MS 301 yılında enflasyonla mücadele amacıyla yayınladığı fiyat kararnamesine ait yazıtlar bulunmaktadır; bu yazıtlarda ressam için günlük 150, avukat için dava başına 250, duvar ustası için ise 50 denarius gibi antik dönem ücret verileri yer almaktadır.
Aizanoi'nin stadyum ve tiyatrosu ne bakımdan benzersizdir?
Kentin kuzey kesiminde yer alan 13.500 kişilik stadyum ile 20.000 kapasiteli tiyatro, birleşik bir kompleks halinde inşa edilmiştir. Bu tasarım, antik çağda başka hiçbir yerde eşine rastlanmayan bir mühendislik başarısı olarak nitelendirilmektedir.
'Bir Sonsuzluk Mimarisi: Aizanoi' belgeselini kim hazırladı?
Belgeselin sunuculuğunu, Kütahya Dumlupınar Üniversitesi adına kazıları yürüten Prof. Dr. Gökhan Coşkun üstlendi. Kazılara 2020 yılından bu yana Gürok Grup da destek sağlamaktadır.