İran'ın Duyurduğu Hürmüz Boğazı Taslağına ABD'den Sert Yalanlama
İran, şubat ayındaki çatışmaların ardından ABD ile gerilimi düşürecek taslak mutabakatı yayımladı. Hürmüz Boğazı'nda sivil trafiği canlandıracak plana Beyaz Saray'dan 'uydurma' yanıtı geldi.
İran devlet televizyonu, geçtiğimiz şubat ayında patlak veren çatışmaların ardından taraflar arasındaki tansiyonu düşürmeyi hedefleyen ilk gayriresmi mutabakat taslağını kamuoyuna açıkladı. Bölgesel dengeleri kökten değiştirebilecek bu çerçeve metin, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari taşımacılığın canlandırılmasından askeri güçlerin geri çekilmesine kadar geniş kapsamlı maddeler içeriyor. Ancak Tahran'ın paylaştığı bu hareketlilik, Washington kanadından gelen jet yalanlama ile diplomatik bir krize dönüştü.
Hürmüz'de Taraf Yükümlülükleri
Yayımlanan taslağın odağında, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı yer alıyor. Planda öngörülen taraf yükümlülükleri şunlar:
- İran: Bir ay içerisinde boğazdaki ticari deniz taşımacılığını çatışma öncesi dönemdeki sakin ve güvenli seviyesine getirecek
- Amerika Birleşik Devletleri: Bölgedeki askeri varlığını seyrekleştirecek
- ABD: Tahran yönetimine yönelik deniz ablukasını tamamen sonlandıracak
İran-Umman Ortak Denetimi
Söz konusu belgedeki teknik detaylar, bölgedeki yeni güvenlik mimarisinin sınırlarını da çiziyor. Hazırlanan taslakta, öngörülen serbest geçiş kurallarının askeri gemileri kapsamadığı açıkça belirtiliyor. Buna göre, Hürmüz Boğazı'ndaki sivil gemi trafiğinin denetimi ve koordinasyonu yalnızca İran ile Umman tarafından ortaklaşa yürütülecek.
Metnin diplomatik ağırlığına rağmen Tahran yönetimi sürece ihtiyatla yaklaşıyor. İranlı yetkililer, ABD tarafının attığı adımların sahada somut bir şekilde doğrulandığını görmeden hiçbir askeri veya sivil hamle yapmayacaklarını vurguluyor. Belirlenen takvime göre taraflar 60 gün içinde nihai anlaşmaya varabilirse, bu metin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararı haline getirilerek uluslararası hukukta bağlayıcılık kazanacak.
Pakistan'ın Rolü ve Beyaz Saray'ın Yanıtı
Şubat ayından bu yana süren gerilimin arkasında yürütülen dolaylı temaslarda Pakistan'ın üstlendiği kritik arabuluculuk rolü dikkat çekiyor. Ne var ki, gizli diplomasinin ürünü olarak sunulan bu taslak Beyaz Saray tarafından sert bir dille reddedildi. Beyaz Saray'dan yapılan resmi açıklamada, İran devlet medyasının servis ettiği belgenin tamamen uydurma olduğu duyuruldu.
Kaynak: Sözcü
Sıkça Sorulan Sorular
İran'ın açıkladığı Hürmüz Boğazı mutabakat taslağında tarafların yükümlülükleri nelerdir?
Taslağa göre İran, bir ay içinde Hürmüz Boğazı'ndaki ticari deniz taşımacılığını güvenli seviyeye getirmeyi taahhüt ederken; ABD'nin bölgedeki askeri varlığını seyrekleştirmesi ve Tahran'a yönelik deniz ablukasını sonlandırması öngörülmektedir.
Beyaz Saray, İran devlet televizyonunun yayımladığı mutabakat belgesine nasıl yanıt verdi?
Beyaz Saray resmi bir açıklama yaparak, İran devlet medyasının servis ettiği ve taraflar arasında gayriresmi bir mutabakat olduğunu iddia ettiği belgenin tamamen uydurma olduğunu duyurmuş ve iddiaları sert bir dille reddetmiştir.
Hürmüz Boğazı'ndaki sivil gemi trafiğinin denetimi hangi ülkelere verilmektedir?
Yayımlanan taslak belgedeki teknik detaylara göre, Hürmüz Boğazı'ndaki sivil gemi trafiğinin denetimi ve koordinasyonu yalnızca İran ile Umman tarafından ortaklaşa yürütülecektir.