Gökyüzü Yarışında Yeni Dönem: 1 Kilometrelik Mega Kule Yolda

İnsanlığın bulutlara erişme ve gökyüzüne hükmetme arzusu, son bir asırdır mimarlık tarihinin en büyük rekabetine sahne oluyor. 20. yüzyılın büyük bölümünde bu görkemli yarışın merkez üssü, okyanusun ötesinde, New York kentindeydi. Gökdelenler savaşı, 1909 yılında kentin finans🏷️ merkezinde yükselen 213 metrelik ikonik saat kulesi Metropolitan Life Tower ile resmen başladı. Sadece birkaç yıl sonra, 1913'te yine aynı şehirde inşa edilen 241 metrelik anıtsal Woolworth Building bu prestijli unvanı ele geçirdi.

1920'li yılların sonuna gelindiğinde, mimarlar arasında nefes kesen ve gizemli bir rekabet baş gösterdi. Şehrin doğu yakasında inşa edilen ünlü tasarım harikası Chrysler Building, 1930 yılında 319 metreye ulaşarak dünyanın ilk süper yüksek binası oldu. Projenin mimarları, birinciliği rakiplerine kaptırmamak için 38 metrelik devasa kule külahını binanın içinde gizlice monte etmiş, inşaat tamamlanır tamamlanmaz yukarı doğru fırlatarak tüm dünyayı şaşkına çevirmişti. Ancak bu görkemli zafer çok kısa sürdü. Sadece bir yıl sonra, 1931'de kapılarını açan ve dönemin büyük ekonomik krizine meydan okuyarak yükselen 381 metrelik Empire State Building, liderliği devraldı. Ekonomik durgunluk nedeniyle ilk yıllarında boş kalan ve halk arasında 'Hayalet Bina🏷️' lakabıyla anılan bu devasa yapı, tam 41 yıl boyunca zirvedeki yerini korumayı başardı.

1972 yılı, gökyüzü yarışında yeni bir dönüm noktası oldu. New York'un finans merkezinde yükselen ikonik İkiz Kuleler'in ilki (One World Trade Center), 417 metrelik yüksekliğiyle yeni şampiyon ilan edildi. Ne var ki, bu iki kule 2001 yılında tüm dünyanın hafızasına kazınan trajik terör saldırılarında tamamen yıkıldı. Modern gökdelenlerin doğum yeri kabul edilen Chicago ise 1974 yılında büyük bir hamleyle geri döndü. Kentte yükselen ve o dönem bir perakende devinin adını taşıyan 442 metrelik dev kule (Willis Tower), unvanı çeyrek asra yakın bir süre elinde tuttu. 1990'ların sonunda ise mimarlık tarihinde coğrafi bir kırılma yaşandı. En yüksek bina unvanı, onlarca yıl sonra ilk kez batı yarım küreden çıktı. 1998'de Malezya'nın başkenti Kuala Lumpur'da yükselen 452 metrelik ikiz kuleler Petronas Towers, tepelerindeki kule külahları sayesinde zirveyi Asya'ya taşıdı. Hemen ardından, 2004 yılında Tayvan'ın başkentinde inşa edilen ve 508 metreye ulaşan mühendislik harikası TAIPEI 101 liderliği devraldı.

Takvimler 2010 yılını gösterdiğinde ise Orta Doğu'dan ezberleri tamamen bozan, devasa bir hamle geldi. Dubai'de inşa edilen tam 828 metre yüksekliğindeki Burj Khalifa🏷️, kendisinden önceki rekoru yüzde 60 oranında aşarak adeta ulaşılamaz bir noktaya yerleşti. Bir asır önceki ilk rekortmen binadan neredeyse dört kat daha yüksek olan bu mega yapı, uzun yıllardır tahtını kimseye kaptırmadan zirvedeki yalnızlığını sürdürüyor.

Ancak Burj Khalifa'nın uzun süreli saltanatı, komşu coğrafyadan gelen yeni bir hamleyle sarsılmak üzere. Suudi Arabistan'da inşası kararlılıkla devam eden ve insanlık tarihinde 1 kilometre (1.000 metre) sınırını aşacak ilk yapı olma özelliği taşıyan yeni mega gökdelenin, en erken 2028 yılında açılması öngörülüyor. İlk olarak 2013 yılında başlayan ancak çeşitli küresel duraklamalar ve gecikmeler yaşayan devasa proje, 2026🏷️'nın Nisan ayı itibarıyla 100. katını geride bırakmış durumda. Tamamlandığında tam 1.006 metre (3.300 feet) yüksekliğe ulaşması beklenen bu yeni mega kule, gökyüzü yarışında yepyeni bir çağ başlatacak.

Kaynak: Sabah